Iyi shusho igaragaza ikarito uyu muti wa Norlevo uba upfunyitsemo.
Norlevo ni bumwe mubwoko bw’imiti ikoreshwa mu kwirinda gusama byihutirwa (emergency pill) mugihe wakozwe imibonano mpuzabitsina idakingiye cg ntabundi buryo bwokuboneza urubyaro ukaba ukeka ko waba wasama hatarashira amasaha 72 (72hrs), aha nimugihe uba uri mugihe cy’uburumbuke. Munkuru zibanza twaboneye hamwe uko umuntu amenya ko ari mugihe cy’uburumbuke. Icyo wamenya nuko Norlevo ari izina ryahawe uyu muti n’uruganda rwawukoze kugira ruyitandukanye nindi yakozwe nizindi nganda, kuko ubundi umuti ubamo witwa levonorgestrel. Usanzwe uboneka muyindi miti itandukanye dusanga muri za farumasi ariko witwa andi mazina. Uyu muti wa Norlevo habamo ingano ya levonorgestrel ingana na miligarama imwe n’igice (1.5mg). Levonorgestrel ni umuti wo mubwoko bwa progesterone (soma porojesiterone), uyu akaba ariwo ubuza intanga ngore guhura n’intanga ngabo kugira bibe byakwihuza ngo bikore umwana.
Iyi shusho igaragaza uko iki nini cya Norlevo kiba kimeze.
Ese hari
ubundi bwoko bukoreshwa burimo Levonorgestrel?
Yego
nibyo, hari ubundi bwoko butandukanye bukoreshwa mukuboneza urubyaro byihuirwa bugizwe na levonorgestrel, aha twavuga
nka:
- Gynepill,
- Pill-72,
- Levo-72,
- Option 2,
- Levonelle,
- Morning After,
- Ezinelle,
- Plan B, hari nubundi bwoko bwinshi butandukanye tutavuze hano […].
Ese ubu bwoko bwose
butandukaniye hehe?
Ubu
bwoko bwose ntaho butandukaniye kuko umuti w’ingezi urimo hose ari umwe, ariwo levonorgestrel kandi byose bikora akazi kamwe ko kubuza gusama byihutirwa nubwo amazina yiswe ninganda (brand names) yo atandukanye.
Aho twavuga bitandukaniye gusa ni kumazina yiswe n’inganda zawukoze (brand names) zifashije
forumile isanzwe levonorgestrel ikoreshwa mugukora umuti urinda gusama byihutirwa, bashobora kongeramo nibindi byihariye ariko bitari umuti wangobwa ukenewe, nanone bakawushyira no mu ikarito atandukanye nisanzwe. Aha
icyo inganda zikora ni ukugura forumile cg patente (soma patante) yuyumuti nabawuvuye cg abandi bafite uburenganzira bwogutanga kugurisha iyo patante noneho bagakora undi usa nawo ariko bipfunyitse bitandukanye nuwambere wuruganda
rwawuvumbuye. Icyo wamenya nuko uwavumbuye umuti aba afite uburenganzira bwo kugira uyu muti ari wenyine kugeza kumyaka igera kuri kuri 20, bakaba bawuha abandi nabo bakaba bakora undi usa nawo. Aya mategeko aba yaragiyeho kugira bibafashe kugaruza amafaranga baba baratakaje bavumbura uyu muti.
Ese Norlevo irinda
gusama koko?
Yego, nibyo koko uyu muti urinda gusama. Nkuko tubikesha uruganda rwa CENEXI rwo mub’Ubufaransa rukora uyu muti wise Norlevo rwerekana ko uyu muti urigusama kukigero kiri cya 52% kugeza kuri 85%. Nukuvuga ko abagore basaga 15 mu abagore ijana aribo bonyine bafite ibyago byo gusama igihe bakoze imibonano mpuzabitsina maze nyuma yaho bagakoresha uyu muti hatararenga amasaha 72. Twibukiranye ko uko ugenda usatira aya masaha 72, ibyago byogusama byiyongera kurusha uwahise afata uyu muti nyuma yogukora imibonanompuzabitsina idakingiye cg ntabundi buryo bwo kuboneza urubyaro ari gukoresha.
Ese niryari mbujijwe cg
ntagomba gufata uyu muti?
- Igihe uziko wasamye,
- Igihe wigeze gusamira inda inyuma ya nyababyeyi (ectopic pregnancy),
- Igihe ibigize uyu muti bigutera ibibazo (allergic),
- Igihe ufite imfegisiyo (infection) muri nyababyeyi (salpingitis),
- Niba ufite ibibazo byo kuvura kw’amaraso (thrombosis) cg mumuryango wanyu munze kugira iki kibazo,
- Igihe ufite ikibazo murwungano ngogozi (severe digestive disease) gituma ubiri wawe utinjiza ibyo wariye cg imiti mumaraso,
- Ntukawukoreshe igihe utarabona imihango yambere (menarche),
- Igihe usanzwe ufata indi miti ivura izindi ndwara, aha twavuga:
- Nkimiti ivura kwitura hasi (urugero: primidone, phenytoin, carbamazepine…)
- Imiti irwanya virusi (HIV) itera SIDA (urugero: ritonavir efavirenz),
- Imiti ivura ibihumyo (fungus infection, aha twavuga nka griseofulvin)
- Igihe uri gufata imiti yibyatsi.
- Baza umuhanga mubyimiti cg muganga ukwegereye mugihe ukeneye izindi nama zisumbuyeho. Gusa waba ukeneye izindi nama waba ufashe uyu muti urinda gusama byihutirwa mugihe igitegereje izo numa wagirwa.
- Nkuko tubikesha uruganda rukora uyu muti igihe utabonye inama vuba wakoresha igihe uri gufata indi miti cg imiti yibyatsi yatuma norlevo idakora neza, ushobora gufata doze ebyiri icyarimwe (double dose), Ukabona gutegereza ubundi buryo wagirwaho inama wakoresha budakoresha imisemburo.
- Igihe urimo konsa uragirwa inama yo guhagarika konsa umwana kumwonsa igihe cyamaha umunani (8hrs) ukimara gufata uyu muti ukoreshwa mukwirinda gusama muburyo bwo kwitabara.
- Irinde gutwara imodoka cg gukoresha ibindi byuma bituma bigusaba ubwitonzi kubera uyu muti ushobora kugutera isereri n’umunaniro.
Nigute wakoresha uyu
muti wa Norlevo?
Koresha ikinini kimwe vuba bishoboka hatararenga amasaha 72, nukuvuga hatararenga iminsi itatu ukoze imibonano mpuza bitsina idakingiye kandi ntabundi buryo urimo gukoresha bwo kuboneza urubyaro.
Ese uyu muti wa Norlevo
hari ingaruka ushobora kungiraho?
Yego,
uyu muti wa Norlevo ushobora kukugiraho ingaruka ariko zishobora kwihanganirwa.
Ahatwavuga nko:
- Kubabara umutwe,
- Kugira isereri,
- Kugira iseseme,
- Kubabara mu nda ibyara (igice cyinda ahagana ugana hasi),
- Kumva unaniwe cyane,
- Kubabara amabere
- Kuva (igihe ubonye uva amaraso menshi uragirwa inama yuko wakwihutira kugera kwa muganga)
- Kuruka rimwe na rimwe na diyare ariko idakabije.
Ese uyu muti wa Norlevo
nawubohe cg nawukurahe?
Uyu
muti wa Norlevo uboneka hirya no hino muri za farumasi.
Ukeneye ubundi busobanuro ushora kutwandikira unyuze ahabugenewe (handitse Twandikire) ugashyiramo amazina yawe, E-mail hanyuma ukatugezaho ikibazo cyawe, maze tukaguhuza n’umuhangamubyimiti cg muganga. Ushobora kuba ufite ikifuzo cyangwa nindi nyunganizi nabyo twiteguye kubyakira.












.jpg)










